Nieuws
Nieuws

Nieuws

Gerhard Arij Ludwig Morgenstjerne Munthe

Katwijk aan Zee was dè favoriete verblijfplaats voor de oorspronkelijk in Duitsland geboren schilder G.A.L. Morgenstjerne Munthe. Vooral het strand was een erg geliefde plek voor het vastleggen van het dagelijkse leven. Zo ook op twee schilderijen uit de Voorjaarsveiling Kunst & Antiek.


Catalogusnummer 1

De schilder Gerhard Arij Ludwig Morgenstjerne Munthe werd in 1875 geboren in Düsseldorf als zoon van de Noorse kunstenaar Ludwig Munthe (Aaro 1841-1896 Düsseldorf), professor aan de Staatliche Kunstakademie Düsseldorf en de Nederlandse Lena Vlierboom. Munthe volgde in de voetsporen van zijn vader en kreeg zijn opleiding tot schilder aan deze bekende Duitse kunstacademie.

De familie Munthe spendeerde vele zomers in Katwijk aan Zee, waar zijn grote voorliefde voor strandgezichten tot bloei moet zijn gekomen. Na zijn opleiding begon ook Gerhard Munthe een professionele carrière als schilder en voegde “Morgenstjerne”, Noors voor morgenster, toe aan zijn kunstenaarsnaam. Dit deed hij vermoedelijk om verwarring te voorkomen met zijn schilderende familieleden. Want niet alleen vader schilderde; hij droeg dezelfde naam als de in die tijd bekende landschapsschilder Gerhard Peter Munthe (Elverum 1849-1921 Oslo) en ook zijn jongere broertje ambieerde een kunstenaarsbestaan.
Naar verluid koos hij voor Morgenstjerne, omdat het verwijst naar zijn Noorse voorouders, die tot diep in de zeventiende eeuw de achternaam Morgenstierne hebben gedragen. Al doet de term morgenster in haar betekenis als bijnaam voor de planeet Venus (vanwege haar felle ochtendlicht) voor een schilder van strandgezichten ook wel heel romantisch aan.


Catalogusnummer 2


Munthe vestigt zich, na het overlijden van zijn vader, definitief in Nederland. Munthe liet zich inspireren door de Hollandsche school en schilders als H.J. Mesdag en Jacob Maris.
Katwijk aan Zee was in die tijd een populaire bestemming voor Duitse kunstenaars, vanwege de zware arbeid, de duingebieden en de woelige zee. Ook grote namen als Hans von Bartels en Max Liebermann brachten langere tijd door in het Hollandse vissersdorp.

Munthe behoorde tot de kleine groep kunstenaars die zich permanent in het dorp vestigde en gingen behoren tot de ‘Katwijksche school’.   Zo was Munthe goed bekend met de eveneens in Katwijk aan Zee woonachtige B.J. Blommers en zien we verwantschap in hun werk.
Zowel in thema’s, impressionistische weergave van de figuren en gekozen composities. De kunstenaars waren tevens nauw betrokken bij het dorp en verzorgden meerdere tentoonstellingen. Een voorbeeld is de grote visserijtentoonstelling in 1902, waar Munthe, samen met Jan Toorop en Willy Sluiter de commissie vormde die verantwoordelijk was voor de schilderijen.

In de Voorjaarsveiling vinden we twee vroege werken van Munthe (cat.nr. 1 & 2) uit respectievelijk 1894 en 1895. Ze stammen dus nog uit de periode dat de familie Munthe de zomer in Katwijk doorbracht.

‘Visafslag op het strand’ toont de drukke bedrijvigheid op het Katwijkse strand. Munthe lijkt hier bewust verder af te staan van het tafereel; links in de verte zien we de boten, botters, vissers en dorpsbewoners en een figuur komt ons tegemoet lopen. Rechts ligt een verlaten botter voor anker en is de terugtrekkende zee prachtig weergegeven met zachte tinten: kunstcriticus A.C. van Loffelt noemde het ook wel ‘het parelmoerachtige van Munthe’.

Het werk ‘Vissersvolk bij Katwijkse botter’ toont juist een botter die uitvaart en een groepje figuren in de branding. De horizon wordt zichtbaar door de golfslag met schuimkoppen en de woelige bewolkte lucht. Het zijn twee prachtige strandgezichten; ieder met een eigen karakter, maar zeer kenmerkend voor het oeuvre van Munthe.

Munthe was lid van vereniging Arti et Amicitiae in Amsterdam en Pulchri studio te Den Haag. In 1910 neemt hij deel aan Le Salon in Parijs. Munthe trouwde met Christine van Gendt en woonde tijdens zijn leven altijd aan de Hollandse kust, onder andere in Noordwijk en Zierikzee. Munthe overleed in 1927 in Leiden.

Bronnen:

Pieter Scheen, Lexicon Nederlandse beeldende kunstenaars 1750-1880, p. 363-364.
RKDArtist Gerhard Arij Ludvig Munthe (58506)
H. Kraan, Dromen van Holland. Buitenlandse kunstenaars schilderen Holland, 1800-1914. Zwolle 2002, p. 328-329.

« Terug