Nieuws
Nieuws

Nieuws

Een familieportret door Louis Fran├žois Gerard van der Puyl

Van der Puyl groeide op in Utrecht en werd opgeleid door de portretschilder Hendrik van Velthoven (Leiden 1728-1770 Utrecht).1 Reeds op 18-jarige leeftijd schilderde hij een portret van een staande man

Het 18e eeuwse familieportret is geschilderd door Louis Gerard van der Puyl (Utrecht 1750-1824 Frankrijk). Van der Puyl groeide op in Utrecht en werd opgeleid door de portretschilder Hendrik van Velthoven (Leiden 1728-1770 Utrecht).1 Reeds op 18-jarige leeftijd schilderde hij een portret van een staande man, vermoedelijk een advocaat uit de familie van Haaften uit Utrecht en begon hij zijn officiële loopbaan als portretschilder. In 1770 liet hij Utrecht achter zich en vertrok hij naar Parijs . Over zijn leven in Frankrijk als schilder zijn weinig details bekend, maar ook daar moet hij zich gericht hebben op het schilderen van familieportretten. In het Centraal Museum in Utrecht hangt een familieportret van een juweliersfamilie. Het werk is gesigneerd en gedateerd: L.G.F. van der Puijl fecit 1776 en op basis van stijlkenmerken in het interieur
worden ze geïdentificeerd als een Franse familie.2 In datzelfde jaar portretteert hij de Nederlandse familie van Assche. Het resultaat is een bont gezelschap in hun loggia met uitzicht op een landschap. Niet alleen de luxe kostuums en haardracht, maar ook de jachthond, papegaai en grote bloemenvaas zijn, geheel volgens de mode, een blijk van hun grote rijkdom.3 Van der Puyl heeft bijna al zijn portretten gesigneerd en gedateerd. De jaartallen, in combinatie met de meerdere geïdentificeerde personen, geven een interessante kijk op zijn opdrachten. Op alle in 1780 vervaardigde portretten staan personen uit belangrijke Leidse patriciërsfamilies.4 Een verblijf in Leiden moet hem meerdere belangrijke opdrachten hebben opgeleverd. Kennelijk verkozen deze families dus de ‘Franse’ Van der Puyl boven een lokaal gevestigde portrettist; hetgeen veel zegt over zijn goede eigentijdse reputatie als schilder.
Een van die Leidse opdrachten kwam van Joost van Poot, wiens gezin staat afgebeeld op het portret in deze veiling.
Joost van Poot (Leiden 1738-1796 Leiden) was schepen en burgemeester van Leiden en behoorde daarmee tot een van de belangrijkste regenten van Leiden. Van Poot trouwde in 1769 met Johanna Digna Sandra (Leiden 1746-1822). De eigentijdse bronnen rondom dit echtpaar zijn beperkt maar er werden twee dochters gedoopt; Petronella (1771) en Sara (1772). In 1780 geeft Van Poot opdracht voor het schilderen van een familieportret. De familie is afgebeeld in een luxe Louis XVI-interieurkamer. Vader en moeder zittend, met tussen hun in staand de oudste dochter Petronella met een hondje in haar armen. Aan de rechterzijde staat Sara bladerend door een schetsboek; mogelijk een verwijzing naar de goede opvoeding die de familie van Poot mogelijk maakte voor hun dochters. Van der Puyl is er in geslaagd het gezin in al hun
glorie en rijkdom af te beelden; Joost van Poot zit statig in zijn rood fluwelen kostuum, terwijl de witte satijnen japon van Johanna schittert in onze ogen. Van der Puyl heeft aan de kleinste details aandacht besteed; de stofweergave, de zachte huidjes van de dochters, een heldere compositie en gedetailleerde interieurelementen.
Op de brief in Van Poot’s hand staat in het Frans geschreven (vrij vertaalt): ‘Mijnheer, hier is uw portret, ik hoop dat het tot uw genoegen zal zijn. Ik heb gewerkt met alles waar ik toe in staat was. Met mijn nederige eerbetuigingen, mijnheer, heb ik de eer uw dienaar te zijn. Van der Puijl Sept 1780.’ Van der Puyl moet dus trots zijn geweest op het resultaat, alsmede ook vereerd zijn geweest met deze opdracht. Het familiegeluk van de Van Poot werd helaas vroeg verstoord. Het overlijden van Petronella in januari 1786 was voor de dichter Jan van Kruijff aanleiding een lofdicht te schrijven.5 Haar jongere zus Sara mocht wel volwassen worden en trouwde met Pieter Leonard den Beer, via wiens familie het portret na hun
beider overlijden vererft is. Van der Puyl zelf beleefde een succesvolle carrière als portret¬schilder afwisselend in Frankrijk, Engeland en Nederland. In de periode 1804-1807 woonde en werkte Van der Puyl in zijn geboorteplaats Utrecht, waar hij directeur was van de Utrechtse stadstekenschool. Van der Puyl overleed in 1824 in Frankrijk.6

Herkomst
Het schilderij vererft via de familie van Poot, van Beer, Heule en Bervoets en komt na de dood van zijn moeder in 1941 terecht bij de heer H.L.L. van Hoogenhuyze. Er is een stamboom overgeleverd. gesigneerd en gedateerd door Van Hoogenhuyze in 1941, vermoedelijk gemaakt naar aanleiding van het erven van dit schilderij. Van Hoogenhuyze was ge¬durende zijn leven advocaat in Zeist en hield kantoor aan huis. Zijn eerste huwelijk bleef kinderloos en werd al in 1951 ontbonden. Hij overleed in 1979 en hoewel niet getrouwd, was zijn veel jongere partner Johanna zijn enige erfgenaam.7 Ruim 24 jaar leefde zij een teruggetrokken bestaan in het grote huis aan de Platolaan in Zeist . In 1988 werd het schilderij, na een inbraak, ten onrechte opgegeven als gestolen. Bij haar overlijden in 2012 werd het schilderij op zolder teruggevonden door de familie. Het schilderij heeft daar, zonder medeweten van Johanna, al die tijd gelegen.

 

« Terug